Navlungo'ya Git

Lojistiğin Profesyonelleri 2021’i Nasıl Değerlendiriyor?

4 dakikalık okuma

2021’i bitirip yeni bir yıla adım attık. Lojistik sektörü açısından 2021, pandeminin getirdiği zorlukların devam ettiği, lojistiğin ve tedarik zincirinin önemini bir kez daha fark ettiğimiz bir yıl oldu. Peki sektörün uzmanları bu yılı nasıl değerlendiriyor? 2022’de bizi hangi yeni gelişmeler bekliyor? Neleri farklı yapmak, hangi detaylara daha yoğun odaklanmak lazım?

Lojistiğin farklı dallarında uzmanlaşmış değerli uzmanların geçen seneyi değerlendirdiği, önümüzdeki yıla dair beklenti ve önerilerini aktardığı uzman görüşleri serimizin ilk haftasında konuklarımız Eğitmen ve Danışman Ahmet Aydoğan ve Origin Lojistik şirketinin Yurt Dışı İş Ağı Yöneticisi Ersin Dündar.

Pandemi Günleri ve Sea Waybill
Ahmet Aytoğan
Eğitmen & Danışman

Pandemi Pek Çok Sektörde Aksamalara Neden Oldu

Pandemi yaygınlaştıkça posta, bankacılık, kurye, taşımacılık gibi kritik hizmetlerde ciddi aksamalar  meydana gelmeye başladı. Bu aksaklıklar her şeye olduğu gibi dış ticarete de zarar vermeye başladı. Bu nedenlerle zarar gören taraflar aksaklık nerede ve hangi noktada ise bunu gidermek için çareler  aramaya ve bulunan çözümleri hayata geçirmeye başladı. Bu aksaklıklardan en önemlisi dış ticaret  işlemlerinde vesaik kaybı ve vesaik gecikmeleri ile karşımıza çıktı. Yani bankalara, posta idarelerine, kurye  şirketlerine teslim edilen, içinde konşimentonun da bulunduğu dış ticaret dokümanları kaybolmaya, kaybolmadı ise de ciddi anlamda gecikmeye başladı. Bu ise zaten dış ticarette en istenmeyen durumdur. Çünkü dokümanlar kaybolursa ya da gecikirse taşıyana ve liman işletmelerine ödenmesi gereken, hiç istemediğimiz ekstra masraflar birikmeye başlar ve bu masraflar yüz binlerce doları bulabilir.

Bu kötü gidişata çözümler üretmek gerekiyordu. Akıllara çözüm olarak özellikle deniz taşımacılığında  sea waybill (deniz taşıma irsaliyesi/makbuzu) kullanımı gelmeye başladı. Zaten bu olumsuzlukların en  fazla hissedildiği alan deniz taşımacılığı idi. Deniz taşımacılığı ile eğer bir ihracat eşyası taşıyor/taşıtıyorsanız ve bu taşıma işlemi konşimento ile yapılıyorsa, taşıyanın eşyayı gönderilene  tesliminde (istisna durumlar elbette vardır) yeterli ciroya sahip bir orijinal konşimentoyu mutlaka edinmiş olması gerekir. Aksi halde eşya teslimi yeterli teminat sağlanmadığı sürece gerçekleşemez.

Akla Gelen Yeni Çözüm: Sea Waybill

Mal mukabili ve peşin satış işlemlerinde ihracatçının vesaiki kurye yolu ile ithalatçısına göndermesi,  akreditifli ve vesaik mukabili işlemlerde bankalar aracılığı ile göndermesi gerekiyor normalde. Fakat bu  kanallar ciddi olarak aksayınca akla gelen çözüm sea waybill oldu. Ama bu noktada özellikle  ihracatçılarımızın, yeterli bilgisi ve donanımı olmadan bu çözümü sunan “taşıyanlarımızın” (forwarder veya fiili taşıyan fark etmiyor) ciddi bir problemi vardı. Evet sea waybill’i ciddi bir alternatif olarak önlerine koydular ama bu konuda yeterli bilgileri yoktu, olası sorunları kestiremiyorlardı. İlk başta uygulamayı  büyük bir hevesle yaygınlaştırmaya çalışan taşıyan/forwarder firmaların çoğunluğu sea waybill düzenlemenin kendilerinin aleyhine bir uygulama olabileceğini ön göremediler ve ciddi zararlar yaadılar. Taşıyanlar/forwarder firmalar bu uygulamanın ihracatçı açısından ne gibi olumsuzlukları olabileceğini de  yeterince ön göremediler. Malın bedelini tahsil etmemiş ve edeceği yüzde yüz güvencede olmayan ihracatçılar tahsilatı ya eksik yaptılar ya da hiç yapamadılar. Bazı ülkeler için sea waybill uygulamasının asla kabul edilmediğini işlemden sonra öğrendiler ve konşimentoya dönelim derken de x beklenmedik ciddi masraflarla karşılaştılar. Bizde derler ya “Kervan yolda dizilir.” Evet hazırlıksız, bilgisiz yola çıktık ve nasıl olsa kendimizden o kadar emindik ki kervanı zaten yolda dizecektik. Ama maalesef kervan yolda ciddi zarar gördü, hepimiz birçok zarar gördük. 

Geçtiğimiz günlerde forwarder şirketlerin sivil toplum kuruluşu olan UTIKAD, çok ciddi bir dokümanı FIATA ile anlaşarak ülkemizde hizmete sundu. Bu FIATA’nın sea waybill’i olan FWB (NON-NEGOTIABLE FIATA  MULTIMODAL TRANSPORT WAYBILL) idi. 

Artık UTIKAD üyesi olan forwarder şirketler eğer kendi özgün sea waybill’lerini kullanmıyorlarsa FIATA  FWB’sini kullanacaklar, kullanmalıdırlar. UTIKAD ilk anonsunda bunu sadece sigortalı seçeneği ile sundu ama sigortasız seçeneğinin de hazırlıklarının devam ettiğini biliyorum ve onun da anonsu çok yakındır diyebilirim.

Ama sonuçta özellikle şunu söylemek istiyorum; Lütfen sea waybill düzenlemeyi, dış ticaretimizde sea  waybill düzenletmeyi düşünüyorsak mutlaka ama mutlaka bunun olumlu ve de olası olumsuz yanları konusunda öncelikle ciddi anlamda bilgilenelim. Bu konuda kitap karıştıralım, gerçek bilene danışalım.  Aksi halde bilginin ve danışmanın ışığı olmadan yola çıkıldığında ciddi zararlarımız olduğunu pandemi döneminde tecrübe ettik ve ne yazık ki etmeye de devam ediyoruz. Yüz yıllar önce ozanımız şöyle demiş: 

Bilirim dersin, bilene danış,
Danışan dağları aşar mı aşar.
Danışmadan yola çıkan bir kişi
Akibet yolunu şaşar mı şaşar.

Bu fırsatla her kimlikte hepimize, doğamıza, hayvan dostlarımıza, tüm dünyaya mutlu, sağlıklı, huzurlu, barış ve kardeşlik dolu bir yıl dilerim.

Ahmet Aytoğan
Eğitmen & Danışman
info@ahmetaytogan.com

Arz Talep Dengesizliği
Ersin Dündar
Overseas Network Manager

Lojistik dünyasında 2021 yılında yaşadığımız sorun ve sıkıntıların benzerlerini maalesef 2022 yılında da yaşayacağımızı ön görüyoruz. Pandemi açısından sürekli yeni varyantların çıkması, talep ve arz dengesizliğinin doğurduğu sıkıntının devam etmesi sebebiyle başta dünyada konteyner navlun ve ekipman krizinin kaynağı olarak görülen transpasifik hattındaki sıkışıklığa bağlı olarak bu sene de benzer bir tablo bizleri bekliyor. Konteyner hatlarının açıkladığı devasa brüt kârlar, bunun yanında lojistik odaklı organizasyon değişiklikleri ve lojistik firma satın almaları sebebiyle her kesimin huzurunun kaçtığı bir yıla başlamış bulunuyoruz. Hem ihracatçı hem de ithalatçı firmaların şikayet ettiği yüksek navlun, kısıtlı servis sorunlarının yanında acaba freight forwarderlar da alanlarına giren armatörlerden dolayı sıkıntı yaşayacaklar mı hep beraber göreceğiz.

İş Süreçleri Değişti

2021 yılındaki gelişmeler lojistik tarafında tüm iş süreçlerini değiştirdi. Eskiden booking almanın, yer tutmanın, ekipman ayırtmanın, fiyat odaklı çalışmanın yerini tam tersi bir hal aldı artık. Bununla birlikte hayal bile edilemeyecek fırsatlar kadar önemli zorluklarla başa çıkmak zorunda kaldık. 2022 yılında da aynı sorunlarla başa çıkmaya çalışacağız. Aslında lojistik dünyası bu sorunlara ve zorluklara dönemsel olarak göğüs germekteydi. Fakat problemler sonrası kısa süreli bir rahatlama ve boşluk oluyordu. Tedarik zincirindeki kırılmalar; İngiltere ve Amerika’daki ciddi araç ve sıkışıklık (congestion) problemleri, bir senedir devam eden darboğaz sebebiyle içinden çıkılmaz bir sorun haline gelmiş durumda.

dünyada lojistik

Sonuç olarak, arz ve talep dengesizliği nasıl ki ekonomi ve sınai faaliyetlerde olumsuzluklar yaşanmasına sebep oluyorsa aynısını lojistik dünyasında da yaşıyoruz ve yaşamaya devam edeceğiz. Denge kurulduğunda hem navlun hem de servis olanakları açısından daha rahat bir döneme girmiş olacağız. Pandeminin sürmesi hem uluslararası organizasyonlarda ve çalışma hayatında aksaklıklara, hem de talep dengesizliklerine sebep olmaktadır. Umudumuz sağlıklı ve mutlu günlerin yakında gelmesidir.

Ersin Dündar
Overseas Network Manager
Origin Logistics

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir